Warmtepomp op het eendraadschema en situatieschema

Warmtepomp: populair bij renovatie en nieuwbouw

De warmtepomp is in Belgie uitgegroeid tot de standaard verwarmingsoplossing bij nieuwbouw en steeds populairder bij renovatie. De Vlaamse premies (via Mijn VerbouwPremie) en de stijgende gasprijzen drijven deze trend. Maar een warmtepomp is een zwaar elektrisch verbruiker: een lucht-water warmtepomp van 8 kW trekt bij opstart gemakkelijk 15-25 A stroom. Dat heeft directe gevolgen voor je elektrische installatie en je eendraadschema.

Types warmtepompen en hun elektrische vereisten

Er zijn drie hoofdtypes voor residentieel gebruik:

Lucht-water warmtepomp (meest gebruikt)

Haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het verwarmingswater (radiatoren of vloerverwarming). Vermogen: 4-16 kW. Meeste moderne modellen hebben een inverter-gestuurde compressor: het toerental past zich aan op de vraag. Dit verlengt de levensduur en verhoogt het rendement, maar heeft gevolgen voor het type differentieel dat je moet gebruiken (zie verder).

Lucht-lucht warmtepomp

Geeft warmte rechtstreeks af aan de binnenlucht via een binnenunit (split-unit). Electriciteitsverbruik vergelijkbaar met lucht-water, maar eenvoudiger te installeren. Populair als aanvulling op een bestaande verwarmingsinstallatie.

Bodem-water warmtepomp (grondwarmtepomp)

Haalt warmte uit de bodem via horizontale collectoren of verticale boringen. Hoog rendement maar hoge installatiekost. Elektrisch vermogen vergelijkbaar met lucht-water.

Eigen kring verplicht op het eendraadschema

Een warmtepomp moet altijd op een eigen kring worden aangesloten. Je mag een warmtepomp nooit delen met andere verbruikers op dezelfde automaat. Op het eendraadschema teken je de kring met:

Eigen automaat: stroomsterkte afhankelijk van het nominale vermogen van de warmtepomp (zie installatiehandleiding). Typisch: 16A-25A voor monofasig, 3 x 10A-20A voor driefasig.
Differentieel: type afhankelijk van het type compressor (zie hieronder)
Kabeltype en doorsnede: minimaal 2,5 mm² voor monofasig 16A; 4 mm² of 6 mm² voor hogere stromen of driefasige aansluiting
Label: vermeld merk, type en thermisch vermogen (kW) op het schema

Welk differentieel type voor een warmtepomp?

Dit is een van de meest gestelde vragen bij de installatie van een warmtepomp. Het antwoord hangt af van het type compressor:

Warmtepomp met aan/uit-compressor (niet-inverter): een type A differentieel (30 mA) volstaat in de meeste gevallen. Raadpleeg altijd de handleiding van de fabrikant.
Warmtepomp met inverter-gestuurde compressor: de frequentieomvormer in de warmtepomp kan een DC-lekstroom produceren van meer dan 6 mA. In dat geval schrijft het AREI voor dat je een differentieel gebruikt dat ook DC-lekstroom detecteert. Type B (detecteert AC- en DC-lekstromen) is hiervoor de correcte keuze. Sommige fabrikanten schrijven expliciet type B voor.

Aanbeveling: controleer altijd de installatiehandleiding van je specifieke warmtepomp. Bij twijfel kies je voor type B: dit is veiliger en geeft nooit problemen bij de keuring. Noteer het type differentieel (A of B) en de gevoeligheid (30 mA) duidelijk op het eendraadschema.

Monofasig of driefasig?

Warmtepompen tot circa 8 kW nominaal vermogen zijn doorgaans monofasig. Grotere modellen (10 kW en meer) zijn driefasig. Bij een driefasige warmtepomp heb je drie leidingen (L1, L2, L3) naar de buitenunit. Vermeld de fasering duidelijk op het eendraadschema.

Warmtepomp op het situatieschema

Op het situatieschema duid je de fysieke locatie van alle componenten aan:

Buiten-unit: locatie op het perceel (naast de woning, op een betonnen voet), met vermelding van de vrije ruimte rondom de unit
Binnen-unit / hydraulisch station: locatie in de technische ruimte, garage of kelder
Kabeltraject: het traject van de elektrische kabel van de verdeelkast naar de buiten-unit, bij voorkeur in een beschermende buis
Leidingtraject: het traject van de koudemiddelleiding (bij lucht-lucht: luchtkanaal of split-leiding) van buiten- naar binnenunit
Hoofdschakelaar buiten-unit: veel fabrikanten vereisen een schakelaar nabij de buiten-unit (in de kabelkast of een aparte behuizing)

AREI-vereisten voor warmtepompen

De installatie van een warmtepomp valt onder het AREI (Boek 1 — Residentiële installaties). De volgende vereisten zijn van toepassing:

De warmtepomp vereist een eigen kring met een passende automaat en differentieel
Bij driefasige aansluiting moeten de drie fasen evenwichtig belast worden
De aarding van de behuizing van de warmtepomp (buiten- en binnenunit) is verplicht
Bescherming van de buitenbedrading: de kabel naar de buiten-unit moet beschermd zijn tegen mechanische beschadiging (bv. in grond of beschermende buis)
Elke uitbreiding van de installatie vereist een herkeuring door een erkend keuringsorganisme

Herkeuring verplicht bij plaatsing

De installatie van een warmtepomp is een significante uitbreiding van je elektrische installatie. Een herkeuring is wettelijk verplicht. De keurder controleert:

Of het eendraadschema bijgewerkt is en de warmtepomp correct weergeeft
Of de automaat en het differentieel correct gedimensioneerd zijn
Of de kabeldoorsnede voldoende is voor de stroomsterkte
Of de aarding in orde is

Lees meer over de elektriciteitskeuring en wat je kan verwachten.

Combinatie met zonnepanelen

Een warmtepomp combineert uitstekend met zonnepanelen. Op warme zonnige dagen produceert de PV-installatie veel stroom terwijl de warmtepomp weinig verwarming nodig heeft. Je kan de warmtepomp dan programmeren om de boiler op te warmen met de gratis zonne-energie (boilerboost). Met een thuisbatterij sla je de overschot op voor later gebruik. Vermeld op het eendraadschema hoe het energiemanagementsysteem de warmtepomp, PV en batterij koppelt.

Schema correct opstellen

Een warmtepomp is een investering voor de lange termijn. Zorg dat je eendraadschema correct en volledig is van bij de start. Met de Eendraadschema Maker voeg je de warmtepomp als aparte kring toe, met de juiste automaat, differentieel en kabelspecificaties. Het resultaat is een professioneel schema dat voldoet aan alle AREI-vereisten en klaar is voor de keurder.

Bekijk ook onze gids over de regels bij renovatie als je de warmtepomp plaatst in een bestaande woning.