Warmtepomp op eendraadschema: kring, differentieel, AREI

Kort antwoord: een warmtepomp moet in Belgie altijd op een eigen kring met een automaat van 16-25A (monofasig) of 3x10-20A (driefasig), met een differentieel waarvan het type (A of B) afhangt van de compressor. De plaatsing is een uitbreiding van je elektrische installatie en vereist dus een herkeuring door een erkend keuringsorganisme, met een correct bijgewerkt eendraadschema.

Warmtepomp: populair bij renovatie en nieuwbouw

De warmtepomp is in Belgie uitgegroeid tot de standaard verwarmingsoplossing bij nieuwbouw en steeds populairder bij renovatie. Regionale premies en het verlaagd btw-tarief van 6% op warmtepompen (in plaats van 21%, sinds 2026 ook van toepassing bij woningen jonger dan 10 jaar) versnellen die trend, samen met de stijgende gasprijzen. Maar een warmtepomp is een zwaar elektrisch verbruiker: een lucht-water warmtepomp met een thermisch vermogen van 8 kW kan bij opstart een aanloopstroom van 15-25 A trekken (vuistregel; het exacte opstartgedrag hangt sterk af van het compressortype en staat in de installatiehandleiding). Dat heeft directe gevolgen voor je elektrische installatie en je eendraadschema.

Types warmtepompen en hun elektrische vereisten

Er zijn drie hoofdtypes voor residentieel gebruik. Op het schema teken je het toestel met het symbool , ongeacht het type.

Lucht-water warmtepomp (meest gebruikt)

Haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het verwarmingswater (radiatoren of vloerverwarming). Thermisch vermogen doorgaans 4-16 kW. De meeste moderne modellen hebben een inverter-gestuurde compressor: het toerental past zich aan op de vraag. Dit verlengt de levensduur en verhoogt het rendement, maar heeft gevolgen voor het type differentieel dat je moet gebruiken (zie verder). Indicatieve kostprijs incl. installatie: €5.000-9.000 voor een instapmodel tot 8 kW, €9.000-15.000 voor grotere all-electric systemen (prijzen 2026, sterk afhankelijk van vermogen, merk en woningisolatie).

Lucht-lucht warmtepomp

Geeft warmte rechtstreeks af aan de binnenlucht via een binnenunit (split-unit). Elektriciteitsverbruik vergelijkbaar met lucht-water, maar eenvoudiger te installeren. Populair als aanvulling op een bestaande verwarmingsinstallatie of als losstaande airco/verwarming per kamer.

Bodem-water warmtepomp (grondwarmtepomp)

Haalt warmte uit de bodem via horizontale collectoren of verticale boringen. Hoog rendement maar aanzienlijk hogere installatiekost door de graafwerken. Elektrisch vermogen vergelijkbaar met lucht-water.

Eigen kring verplicht op het eendraadschema

Een warmtepomp hoort altijd op een eigen kring te staan, gescheiden van andere verbruikers. Dat volgt uit een combinatie van factoren: het opgenomen vermogen overschrijdt ruimschoots wat op een gewone stopcontacten- of verlichtingskring is toegelaten (max. 8 aansluitpunten per kring volgens de tabellen bij AREI Boek 1, art. 5.2.1.2, het vroegere art. 198), en vrijwel elke fabrikant schrijft in de installatiehandleiding expliciet een eigen, correct gedimensioneerde kring voor. Op het eendraadschema teken je die kring met:

• Eigen automaat : stroomsterkte afhankelijk van het nominale vermogen van de warmtepomp (zie installatiehandleiding). Typisch: 16A-25A voor monofasig, 3 x 10A-20A voor driefasig.
• Differentieel: type afhankelijk van het compressortype en de locatie (zie hieronder)
• Kabeltype en doorsnede: minimaal 2,5 mm² voor monofasig tot 20A; 4 mm² voor circa 25A-32A; 6 mm² voor hogere stromen of driefasige aansluiting (indicatieve vuistregel — laat de exacte doorsnede altijd narekenen op basis van kabellengte en legwijze)
• Label: vermeld merk, type en thermisch vermogen (kW) op het schema

Welk differentieel type voor een warmtepomp?

Dit is een van de meest gestelde vragen bij de installatie van een warmtepomp, en er lopen twee vragen door elkaar: moet het 30 mA of 300 mA zijn, en moet het type A of type B zijn?

30 mA of 300 mA?

Een warmtepomp is een vast aangesloten toestel. Zulke vaste toestellen mogen in principe nog beveiligd worden door de algemene 300 mA-differentieel (AREI Boek 1, art. 4.2.4.3, het vroegere art. 86) — de verplichting om verlichting en stopcontacten te beveiligen op 30 mA (art. 5.3.5.3, ex art. 85, van kracht sinds 1 juni 2023) is in de eerste plaats bedoeld voor die twee categorieen. In de praktijk kiezen veel installateurs en fabrikanten toch voor een aparte 30 mA-differentieel voor de warmtepomp, zeker als het toestel ook sanitair warm water produceert (boilerfunctie) of in een vochtige ruimte staat: dan geldt de strengere regel. Sommige installateurs met een RESCert-erkenning (vereist voor de premie) zullen de ingebruikname zelfs weigeren zonder 30 mA. Controleer dus altijd de installatiehandleiding, en kies bij twijfel voor een aparte 30 mA-differentieel: dat voorkomt discussies bij de keuring en beperkt bovendien het effect van een defect tot die ene kring.

Type A of type B?

• Warmtepomp met aan/uit-compressor (niet-inverter): een type A differentieel volstaat in de meeste gevallen.
• Warmtepomp met inverter-gestuurde compressor: de frequentieomvormer in de warmtepomp kan een gladde (zuivere) DC-lekstroom produceren van meer dan 6 mA. Een gewoon type A differentieel kan daardoor magnetisch verzadigen en zijn beveiligingsfunctie verliezen. Het differentieel moet in dat geval ook DC-lekstroom detecteren: type B is hiervoor de correcte keuze, tenzij de warmtepomp zelf een gecertificeerde DC-lekstroomdetectie (RDC-DD volgens IEC 62955) ingebouwd heeft — dan kan een downstream type A soms nog volstaan. Sommige fabrikanten schrijven expliciet type B voor in hun installatiehandleiding.

Aanbeveling: controleer altijd de installatiehandleiding van je specifieke warmtepomp voor het voorgeschreven type en de gevoeligheid. Bij twijfel kies je voor een aparte 30 mA type B-differentieel: dat is veiliger en geeft nooit problemen bij de keuring. Noteer het type differentieel (A of B), de gevoeligheid (30 mA of 300 mA) en of het gaat om een gedeelde of aparte differentieel duidelijk op het eendraadschema.

⚠️ WAARSCHUWING: ga er niet zomaar van uit dat elke warmtepomp met inverter automatisch een type B-differentieel nodig heeft. Sommige toestellen hebben een ingebouwde RDC-DD, waardoor een type A downstream volstaat. Vertrouw hiervoor op de installatiehandleiding, niet op een vuistregel.

Monofasig of driefasig?

Warmtepompen tot circa 8 kW nominaal vermogen zijn doorgaans monofasig. Grotere modellen (10 kW en meer) zijn vaak driefasig. Bij een driefasige warmtepomp heb je drie leidingen (L1, L2, L3) naar de buitenunit, en moeten de fasen evenwichtig belast worden. Vermeld de fasering duidelijk op het eendraadschema.

Kabeldoorsnede en automaat: richttabel

Onderstaande tabel is een indicatieve vuistregel op basis van gangbare praktijk in Belgie. De definitieve dimensionering hangt af van de kabellengte, de legwijze en de omgevingstemperatuur — laat dit altijd narekenen door je installateur of aan de hand van de installatiehandleiding.

Vermogen warmtepomp	Automaat	Kabeldoorsnede
Tot ca. 4 kW, monofasig	16A	2,5 mm²
4-8 kW, monofasig	20-25A	4 mm²
8-16 kW, driefasig	3x10-20A	4-6 mm²

Warmtepomp op het situatieschema

Op het situatieschema duid je de fysieke locatie van alle componenten aan:

• Buiten-unit: locatie op het perceel (naast de woning, op een betonnen voet of trillingsdempende sokkel), met vermelding van de vrije ruimte rondom de unit voor luchtcirculatie en onderhoud
• Binnen-unit / hydraulisch station: locatie in de technische ruimte, garage of kelder
• Kabeltraject: het traject van de elektrische kabel van de verdeelkast naar de buiten-unit, bij voorkeur in een beschermende buis
• Leidingtraject: het traject van de koudemiddelleiding (bij lucht-lucht: luchtkanaal of split-leiding) van buiten- naar binnenunit
• Hoofdschakelaar buiten-unit: veel fabrikanten vereisen een schakelaar nabij de buiten-unit (in de kabelkast of een aparte behuizing) om onderhoud veilig te maken

AREI-vereisten voor warmtepompen

De installatie van een warmtepomp valt onder het AREI (het Koninklijk Besluit van 8 september 2019, van kracht sinds 1 juni 2020, Boek 1 — Residentiele installaties). De volgende vereisten zijn van toepassing:

• De warmtepomp vereist een eigen kring met een passende automaat en differentieel
• Bij driefasige aansluiting moeten de drie fasen evenwichtig belast worden
• De aarding van de behuizing van de warmtepomp (buiten- en binnenunit) is verplicht
• Bescherming van de buitenbedrading: de kabel naar de buiten-unit moet beschermd zijn tegen mechanische beschadiging (bv. ingegraven of in een beschermende buis)
• Elke uitbreiding van de installatie vereist een herkeuring door een erkend keuringsorganisme

Herkeuring: wat kost het en wat wordt gecontroleerd

De installatie van een warmtepomp is een significante uitbreiding van je elektrische installatie. Een herkeuring is wettelijk verplicht. De keurder controleert:

• Of het eendraadschema bijgewerkt is en de warmtepomp correct weergeeft
• Of de automaat en het differentieel correct gedimensioneerd zijn
• Of de kabeldoorsnede voldoende is voor de stroomsterkte
• Of de aarding in orde is

Indicatieve prijzen 2026 (incl. btw): een keuring na plaatsing van een warmtepomp kost doorgaans €150-250. Wordt de installatie afgekeurd, dan betaal je voor de herkeuring meestal €75-150 extra. Heeft de warmtepomp ook een koelfunctie (airco-modus) met een koudemiddelinhoud boven een bepaalde CO₂-equivalentdrempel, dan komt daar een aparte periodieke koudemiddelcontrole bij (frequentie hangt af van het type en de hoeveelheid koudemiddel). Lees meer over de elektriciteitskeuring en wat je kan verwachten, en over wat te doen bij een afkeuring.

Prijzen en premies 2026: wat kost een warmtepomp en welke steun bestaat er?

De kostprijs van een warmtepomp bestaat uit het toestel zelf, de elektrische aanpassing en de keuring. Een eenvoudige elektrische uitbreiding (eigen kring, automaat, differentieel, bekabeling) kost indicatief €300-800; is een verzwaring van je aansluiting nodig (bijvoorbeeld van monofasig naar driefasig voor een grotere warmtepomp), dan loopt dat via de netbeheerder al snel op tot €1.500-4.000, met een offertetermijn van enkele weken. De regionale premies verschillen sterk:

• Vlaanderen (Mijn VerbouwPremie): sinds 1 maart 2026 gelden voor de hoogste inkomenscategorieen (1 en 2) lagere basisbedragen: circa €1.500 voor een lucht-water warmtepomp, €4.000 voor een bodem-water (geothermische) warmtepomp, €300 voor lucht-lucht en €800 voor een hybride systeem. De lagere inkomenscategorieen (3 en 4) kunnen nog oplopen tot maximaal €8.000 afhankelijk van het toesteltype. Voorwaarde: plaatsing door een RESCert-gecertificeerde installateur. Vraag je premie aan via het portaal Mijn VerbouwPremie.
• Wallonie (Primes Habitation): dekt lucht-water, water-water, bodem-water en hybride warmtepompen (lucht-lucht komt niet in aanmerking), mits een verplichte bouwaudit door een erkend auditor vooraf. Let op: de huidige (tijdelijke) regeling loopt sinds februari 2025 en eindigt op 30 september 2026 — audit, werken en eindfactuur moeten dan ingediend zijn.
• Brussel (Renolution): de premies voor warmtepompen zijn opgeschort sinds 1 januari 2025 wegens een uitgeput budget. De Brusselse regering bevestigde begin 2026 dat ze niet in hun vorige vorm terugkeren; ze worden vervangen door renteloze leningen, waarvan de uitvoeringsdetails nog niet volledig vastliggen.

Vraag deze bedragen altijd na bij de officiele overheidskanalen voor je een aannemer contracteert: premiereglementen wijzigen regelmatig. Meer over de kostprijs van een correct schema vind je in onze gids wat een eendraadschema kost.

Combinatie met zonnepanelen en thuisbatterij

Een warmtepomp combineert uitstekend met zonnepanelen . Op warme zonnige dagen produceert de PV-installatie veel stroom terwijl de warmtepomp weinig verwarming nodig heeft. Je kan de warmtepomp dan programmeren om de boiler op te warmen met de gratis zonne-energie (boilerboost). Met een thuisbatterij sla je het overschot op voor later gebruik. Vermeld op het eendraadschema hoe het energiemanagementsysteem de warmtepomp, PV en batterij koppelt. Bekijk ook onze gids over het situatieschema voor zonnepanelen als je beide tegelijk plant.

Veelgemaakte fouten bij een warmtepomp op het schema

• De warmtepomp delen met een andere kring: bijvoorbeeld samen met de boiler of een stopcontactkring in de garage. Dit is af te raden en wordt door de meeste keurders afgekeurd zodra het opgenomen vermogen de norm voor die kring overschrijdt.
• Verkeerd differentieeltype kiezen: een gewoon type A-differentieel plaatsen bij een inverter-warmtepomp zonder RDC-DD kan leiden tot een differentieel dat zijn beveiligingsfunctie verliest bij een DC-lekstroom, zonder dat je dit merkt. Controleer altijd de handleiding.
• Vergeten het eendraadschema bij te werken: de keurder vergelijkt het schema met de werkelijke installatie. Een verouderd schema dat de warmtepomp niet toont, leidt tot een negatief keuringsverslag.
• Onvoldoende kabeldoorsnede: bij een lange kabelroute naar de buiten-unit kan spanningsval een probleem worden, zelfs als de doorsnede in theorie volstaat voor de stroomsterkte. Laat dit narekenen bij trajecten langer dan 15-20 meter.

🚨 LEVENSGEVAAR: werk nooit aan de bekabeling van de buiten-unit terwijl de installatie onder spanning staat. Schakel altijd eerst de automaat uit, test spanningsloosheid en laat twijfelgevallen controleren door een erkend installateur.

Veelgestelde vragen

Moet een warmtepomp altijd op een aparte differentieel staan?

Wettelijk mag een warmtepomp als vast toestel in principe achter de algemene 300 mA-differentieel, maar in de praktijk raden fabrikanten en installateurs een aparte 30 mA-differentieel aan, zeker bij een boilerfunctie of vochtige opstelling. Volg altijd de installatiehandleiding.

Heb ik altijd een type B-differentieel nodig bij een inverter-warmtepomp?

Niet noodzakelijk. Enkel als de warmtepomp een gladde DC-lekstroom van meer dan 6 mA kan produceren zonder ingebouwde DC-lekstroomdetectie (RDC-DD). Controleer de installatiehandleiding of vraag het na bij de fabrikant.

Is een herkeuring altijd verplicht bij het plaatsen van een warmtepomp?

Ja. De plaatsing van een warmtepomp is een uitbreiding van je elektrische installatie, en elke uitbreiding vereist een herkeuring door een erkend keuringsorganisme voor je het toestel definitief in gebruik neemt.

Mag ik de bekabeling naar de warmtepomp zelf leggen?

Als eigenaar-bewoner mag je zelf elektrische werken uitvoeren in je eigen woning, inclusief de kring naar de warmtepomp. De hydraulische en koudemiddelaansluiting van het toestel zelf vraagt wel een erkende installateur (koeltechniek/F-gassen), en voor de meeste premies is een RESCert-gecertificeerde installateur verplicht.

Welk symbool gebruik ik voor een warmtepomp op het eendraadschema?

Gebruik het symbool voor warmtepomp/airco op de plaats van de buiten- of binnenunit, samen met het symbool voor de automaat en het differentieel op de kring die naar het toestel loopt. Zie onze gids over AREI-symbolen voor het volledige overzicht.

Schema correct opstellen

Een warmtepomp is een investering voor de lange termijn. Zorg dat je eendraadschema correct en volledig is van bij de start. Met de Eendraadschema app voeg je de warmtepomp toe als aparte kring, met de juiste automaat, differentieel en kabelspecificaties. Het resultaat is een professioneel schema dat voldoet aan de AREI-vereisten en klaar is voor de keurder.

Bekijk ook onze gids over de regels bij renovatie als je de warmtepomp plaatst in een bestaande woning, en onze gids met veelgemaakte fouten bij het tekenen van een eendraadschema.