Eendraadschema vs. situatieschema: wat is het verschil?
Twee schema's, twee doelen
Bij een elektriciteitskeuring in Belgie worden altijd twee schema's gevraagd: het eendraadschema en het situatieschema. Hoewel ze allebei je elektrische installatie beschrijven, doen ze dat op een heel andere manier. Veel mensen verwarren de twee, maar het onderscheid is cruciaal om je keuring vlot te laten verlopen.
Beide documenten zijn verplicht volgens het AREI, meer bepaald Boek 1, Hoofdstuk 2.10. De keurder controleert of beide schema's aanwezig, actueel en onderling consistent zijn.
Wat is een eendraadschema?
Het eendraadschema is een schematische voorstelling van je elektrische installatie. Het toont de opbouw van je verdeelkast: welke automaten en differentieelschakelaars er zijn, welke kringen er vertrekken en welke verbruikers daarop aangesloten zijn. Alle geleiders worden voorgesteld als een lijn, vandaar de naam. Lees meer in ons basisartikel: Wat is een eendraadschema?
Op het eendraadschema vind je onder meer:
- De structuur van de verdeelkast (van netaansluiting tot verbruiker)
- Elke stroomkring met zijn beveiligingstoestel (automaat + amperage)
- De kabeldoorsnedes per kring (bv. 3G2,5 mm²)
- De genormeerde symbolen van de verbruikers (stopcontacten, schakelaars, verlichting) volgens het AREI
- De aardingsinstallatie met gemeten weerstand
- Het type differentieelbeveiliging (type A, B of AC) en gevoeligheid (30 mA / 300 mA)
Wat is een situatieschema?
Het situatieschema — ook wel leidingschema of grondplan genoemd — is een plattegrond van je woning waarop de exacte locatie van alle elektrische punten is aangeduid. Het toont waar in elke kamer de stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en andere verbruikers zich bevinden.
Het situatieschema bevat per verdieping:
- Een schaalgetrouwe plattegrond met de indeling van de kamers
- De positie van elk stopcontact, schakelaar en lichtpunt (met het juiste AREI-symbool)
- Het kringnummer waartoe elk punt behoort (overeenkomend met het eendraadschema)
- De locatie van de verdeelkast
- De positie van de aardingselektrode of aardingslus
- De leidingvoering (het traject van de kabels, indien zichtbaar of relevant)
Het verschil in een notendop
Het grote verschil is de invalshoek:
- Het eendraadschema beantwoordt de vraag: "Hoe is alles elektrisch verbonden?" Het toont de technische opbouw.
- Het situatieschema beantwoordt de vraag: "Waar bevindt alles zich in de woning?" Het toont de fysieke locatie.
Een praktisch voorbeeld: op het eendraadschema zie je dat kring 3 beveiligd is met een automaat van 20A en kabel 3G2,5 mm², en dat er 6 stopcontacten op aangesloten zijn. Op het situatieschema zie je dat die 6 stopcontacten verdeeld zijn over de woonkamer en de gang, en je ziet precies op welke wand ze zich bevinden.
Overzichtstabel
| Kenmerk | Eendraadschema | Situatieschema |
|---|---|---|
| Weergave | Schematisch (boom-structuur) | Plattegrond per verdieping |
| Toont | Technische verbindingen | Fysieke locaties |
| Bevat | Automaten, differentielen, kabels | Positie stopcontacten, schakelaars |
| Verplicht? | Ja (AREI Boek 1, H2.10) | Ja (AREI Boek 1, H2.10) |
Waarom zijn beide verplicht?
De keurder heeft beide schema's nodig om een volledige controle uit te voeren. Met het eendraadschema controleert hij of de beveiliging correct is (juiste automaten, kabeldoorsnedes, differentielen). Met het situatieschema controleert hij of de fysieke installatie klopt: zitten de stopcontacten waar ze horen? Zijn de kringnummers correct? Zijn er in de badkamer geen punten in verboden zones?
Als de keurder een stopcontact in de woonkamer vindt dat niet op het situatieschema staat, of als een kring op het eendraadschema niet overeenkomt met de werkelijkheid, wordt de keuring afgekeurd.
Hoe maak je beide schema's?
Je kan beide schema's laten opmaken door een elektricien (kosten: 150 tot 500 euro), of je kan ze zelf tekenen. Met een tool zoals de Eendraadschema Maker stel je snel een correct eendraadschema op. Voor het situatieschema teken je een plattegrond van je woning en duid je alle elektrische punten aan met de juiste AREI-symbolen en kringnummers.
Zorg ervoor dat beide schema's up-to-date zijn. Na elke wijziging aan je installatie — of het nu gaat om een extra stopcontact of een volledig nieuwe kring — moeten de schema's aangepast worden. Dat voorkomt problemen bij een herkeuring of bij de verkoop van je woning.