Zonnepanelen op het situatieschema: waar en hoe tekenen?
Situatieschema als aanvulling op het eendraadschema
Wanneer je zonnepanelen laat installeren, heb je twee schemas nodig: het eendraadschema en het situatieschema. Beide zijn verplicht bij de elektrische keuring. Maar wat is het verschil?
- Het eendraadschema toont de elektrische structuur van de installatie: de kringen, beveiligingen, vermogens en kabeldoorsnedes.
- Het situatieschema toont de fysieke locatie van alle componenten in of op de woning: waar staan de panelen op het dak, waar is de omvormer, langs welk traject loopt de kabel.
Beide schemas vullen elkaar aan. Een keurder bekijkt ze samen om de installatie volledig te beoordelen. Ontbreekt een van beide, dan is het keuringsdossier onvolledig.
Lees ook ons gedetailleerd artikel over zonnepanelen op het eendraadschema voor de elektrische documentatie.
Wat moet er op het situatieschema bij zonnepanelen?
Een correct situatieschema voor een PV-installatie bevat minimaal de volgende elementen:
1. Positie van de PV-panelen op het dak
Teken de panelen op een schematische weergave van het dak (dakzicht of plattegrond van het dak). Vermeld:
- Aantal panelen per rij en per string
- Orientatie: azimut (richting in graden of kompasrichting: Z, ZW, ZO...)
- Hellingshoek (in graden of beschrijving: 30°, plat dak...)
- Eventuele schaduwbronnen (schoorstenen, dakkapellen, buurgebouwen)
2. Kabeltraject DC (panelen naar omvormer)
Dit is het traject van de gelijkstroomkabel (DC) van de panelen op het dak naar de omvormer. Teken dit traject als een lijn op het situatieschema. Vermeld:
- Het traject door de dakdoorvoer of dakrand
- Het verloop langs de gevel of door de muur
- Of de kabel in een beschermende buis (PVC of metaal) loopt
- De lengte van het DC-traject (relevant voor spanningsverlies)
3. Locatie van de omvormer
Teken de omvormer op de plattegrond van de woning (interne ruimte: meterkast, garage, technische ruimte). Vermeld merk en type als label. De omvormer moet in een droge, geventileerde ruimte hangen, bereikbaar voor onderhoud. Vermijd rechtstreekse zonnestraling op de omvormer (oververhitting).
4. DC-schakelaar (verplicht bij PV)
De DC-schakelaar (ook: DC-ontkoppelaar of PV-hoofdschakelaar) is een veiligheidscomponent die de PV-panelen elektrisch ontkoppelt van de omvormer. Hij is verplicht op het situatieschema en moet:
- Fysiek dicht bij de omvormer zijn (of op de omvormer ingebouwd)
- Bereikbaar zijn zonder gereedschap
- Duidelijk gelabeld zijn (bv. "PV DC-schakelaar")
Vergeet de DC-schakelaar op het situatieschema is een van de meest voorkomende fouten bij PV-documentatie. De keurder zal dit opmerken.
5. AC-kabeltraject (omvormer naar verdeelkast)
Teken ook het traject van de wisselstroomkabel (AC) van de omvormer naar de verdeelkast. Vermeld of de kabel in een aparte leidingbuis loopt en de doorsnede (typisch 2,5 mm² of meer).
6. Locatie van de verdeelkast
De verdeelkast staat al op het situatieschema van je basisinstallatie. Controleer of de nieuwe PV-kring ook op de plattegrond in het situatieschema zichtbaar is als aankomstpunt van de AC-kabel.
Hoe teken je PV-panelen op een plattegrond?
Je hebt geen architect nodig om een situatieschema te tekenen. Een schematische tekening op schaal volstaat. Praktische tips:
- Teken het dak in bovenaanzicht (dakzicht), met de nok en de dakrand duidelijk aangegeven
- Gebruik rechthoeken voor de panelen, met een aanduiding van het aantal (bv. "6 panelen, 430 Wp elk")
- Duid de windrichting aan (N, Z, O, W) voor de orientatie
- Markeer het DC-kabeltraject als een stippellijn of een gekleurde lijn
- Voeg een legende toe: welk symbool staat voor welk component
- Vermeld de schaal of "niet op schaal" als je geen exacte schaal hanteert
Symbolen voor PV op het situatieschema
Het AREI schrijft geen strikte symbolen voor voor het situatieschema, maar de volgende conventies zijn gangbaar:
- PV-panelen: rechthoek met diagonale lijn of het PV-symbool (zon + cel)
- Omvormer: rechthoek met label "INV" of het fabrikanttype
- DC-schakelaar: het standaard schakelsymbool met label "DC" of "PV-schakelaar"
- Kabeltraject DC: stippellijn of rode lijn
- Kabeltraject AC: doorgetrokken lijn of blauwe lijn
Verschil met het eendraadschema
Om verwarring te vermijden: het situatieschema en het eendraadschema zijn twee verschillende documenten met een andere functie.
Het eendraadschema toont de elektrische structuur: welke kringen zijn er, welke automaat en welk differentieel beveiligen elke kring, wat is de kabeldoorsnede, wat is het vermogen van de omvormer. Het situatieschema toont de fysieke locatie: waar staan de panelen, langs waar loopt de kabel, waar hangt de omvormer.
Beide documenten moeten onderling consistent zijn. Als het eendraadschema een DC-schakelaar vermeldt, moet die ook op het situatieschema staan — en vice versa.
Veelgemaakte fouten op het situatieschema bij PV
- DC-schakelaar vergeten: dit is de meest gemaakte fout. De DC-schakelaar is verplicht en moet zichtbaar zijn.
- Kabeltraject niet aangeduid: de keurder moet kunnen zien hoe de kabel van de panelen naar de omvormer loopt.
- Orientatie panelen ontbreekt: zonder orientatie kan de opbrengst niet geverifieerd worden.
- Omvormer op onbereikbare locatie: vermeld de locatie correct, zodat de keurder weet waar hij de omvormer kan inspecteren.
- Geen legende: als je eigen symbolen gebruikt, voeg dan altijd een legende toe.
- Situatieschema ontbreekt volledig: dit is een reden voor afkeuring, ook als je eendraadschema perfect in orde is.
Aan de slag met je situatieschema
Een goed situatieschema is het visitekaartje van een professionele PV-installatie. Samen met een correct eendraadschema vormt het een volledig keuringsdossier. Met de Eendraadschema Maker genereer je niet alleen het eendraadschema, maar documenteer je ook alle componenten die je daarna in je situatieschema kunt verwerken.
Bekijk ook onze gids over de combinatie van zonnepanelen en laadpaal als je meerdere systemen tegelijk wil documenteren.