Wat is een eendraadschema? Uitleg, AREI-regels en voorbeeld

Kort antwoord: een eendraadschema is een genormeerd technisch document dat je volledige elektrische installatie in vereenvoudigde vorm weergeeft — met één lijn per stroomkring in plaats van elke geleider apart. Het is in België wettelijk verplicht (AREI Boek 1, Afdeling 3.1.2) bij elke nieuwe of grondig gewijzigde huishoudelijke installatie, en de keurder controleert het bij elke elektriciteitskeuring.

Wat is een eendraadschema precies?

Een eendraadschema is een vereenvoudigd overzicht van je volledige elektrische installatie. In tegenstelling tot een gedetailleerd bedradingsschema worden alle geleiders van een stroomkring voorgesteld als een enkele lijn — vandaar de naam "eendraadschema" (in het Engels: single-line diagram). Het schema toont welke componenten in je installatie aanwezig zijn en hoe ze onderling verbonden zijn, van de netaansluiting tot het laatste stopcontact.

Het eendraadschema is in België wettelijk verplicht op basis van het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties), sinds 1 juni 2020 vastgelegd in Boek 1 van het KB van 8 september 2019. De verplichting zelf staat in Afdeling 3.1.2 ("Schema's, plannen en documenten van elektrische installaties"), meer bepaald Onderafdeling 3.1.2.1. Die schrijft letterlijk voor dat elke nieuwe of belangrijk gewijzigde huishoudelijke installatie vergezeld moet zijn van een eendraadschema én een situatieplan, ondertekend en gedateerd door de installateur, het erkend keuringsorganisme en de eigenaar. Meer achtergrond over het reglement zelf vind je in ons artikel wat is het AREI en waarom is het belangrijk.

Een veelgehoorde misvatting is dat je geen eendraadschema nodig hebt zolang je niets aan je installatie verandert. Dat klopt niet: het schema moet er sowieso zijn zodra de installatie voor het eerst gekeurd wordt, bij verkoop, bij verhuur en bij elke periodieke herkeuring — ook als je zelf nooit iets hebt gewijzigd sinds de plaatsing.

Wat staat er verplicht op een eendraadschema?

Onderafdeling 3.1.2.2 van het AREI somt exact op welke informatie een huishoudelijk eendraadschema minstens moet bevatten:

• Het aansluitpunt van de netbeheerder (Fluvius in Vlaanderen, ORES of RESA in Wallonië, Sibelga in Brussel)
• De elektriciteitsmeter (digitaal of klassiek, bidirectioneel bij zonnepanelen)
• De hoofdschakelaar (2-polig bij een eenfasige, 4-polig bij een driefasige aansluiting)
• Type en kenmerken van elke differentieelschakelaar : minstens één hoofddifferentieel van maximaal 300 mA aan het begin van de installatie (verplicht volgens Onderafdeling 4.2.4.3.b), plus 30 mA-differentiëlen type A voor elke verlichtings- en stopcontactenkring (verplicht sinds 1 juni 2023, ongeacht de gemeten aardingsweerstand)
• Type en kenmerken van elke overstroombeveiliging: automaat of zekering, met de nominale stroomsterkte per kring
• De verdeelbord(en) met alle kringen, verbindingsdozen en aftakdozen
• Kenmerken van elke leiding: type, doorsnede en aantal geleiders, plus de plaatsingswijze (in buis, ingewerkt, opbouw...)
• Alle schakelaars, contactdozen, lichtpunten en vaste toestellen, elk voorzien van een letter per stroomkring en een volgnummer
• De aardingsinstallatie , met het type aardelektrode (lus of staaf) en de gemeten aardingsweerstand

Oudere delen van de installatie die dateren van vóór 1 oktober 1981 moeten op het schema apart gemarkeerd worden met het kader "oude installatie" — zo weet de keurder meteen welke afwijkingen nog toegelaten zijn voor dat gedeelte.

Waarom is een eendraadschema wettelijk verplicht?

De verplichting geldt in meerdere concrete situaties, telkens gekoppeld aan een specifiek AREI-hoofdstuk:

• Nieuwbouw of nieuwe installatie: de netbeheerder activeert de aansluiting pas na een positief keuringsverslag (AREI Boek 1, Hoofdstuk 6.4 — gelijkvormigheidskeuring), en de keurder heeft daarvoor het eendraadschema nodig.
• Verkoop van een woning: sinds 1 juli 2008 is een elektrisch keuringsattest verplicht bij de verkoop van elke woning met een installatie van vóór 1 oktober 1981 (AREI Boek 1, art. 8.4.2, het vroegere art. 276bis). Zonder eendraadschema kan de keuring niet doorgaan. Is het verslag negatief, dan moet de koper dit binnen een termijn na de akte melden en volgt een nieuw controlebezoek na 18 maanden (Onderafdeling 8.4.2.2). Ontbreekt het schema op het moment van de keuring, dan mag de keurder zelf een summiere beschrijving van de borden opstellen — maar dat is geen vervanging voor een volwaardig, actueel schema.
• Verhuur: in Vlaanderen is een elektriciteitsattest verplicht bij verhuur sinds 1 januari 2021.
• Zware renovatie of uitbreiding: bij het toevoegen of wijzigen van kringen (bijvoorbeeld een laadpaal of extra stopcontacten) moet het schema geactualiseerd worden en is een herkeuring nodig voor het gewijzigde deel.
• Periodieke herkeuring: elke huishoudelijke installatie moet om de 25 jaar opnieuw gekeurd worden (AREI Boek 1, Afdeling 6.5.2 — "Periodiciteit van de controlebezoeken"). Voor gemeenschappelijke delen van appartementsgebouwen geldt een kortere termijn van 5 jaar.

Zonder geldig, actueel eendraadschema wordt je keuring automatisch afgekeurd. Bij verkoop moet je als eigenaar een geldig keuringsattest kunnen voorleggen aan de notaris vóór de ondertekening van het compromis, en het eendraadschema maakt daar onlosmakelijk deel van uit.

Nog een misvatting die het weerleggen waard is: "mijn oude installatie zonder aparte aardlus werkt al 40 jaar prima, dus is er niets aan de hand." Een ontbrekende of ondermaatse aarding is een van de meest voorkomende afkeuringsredenen bij oude woningen. Zonder correcte aarding kan een differentieelschakelaar zijn beschermende werking niet garanderen — dat is geen theoretisch risico, maar een reëel gevaar bij een defect toestel.

🚨 LEVENSGEVAAR: werk nooit aan een installatie die onder spanning staat en twijfel je aan de aarding of aan een ontbrekend differentieel, schakel dan de betrokken kring (of de hoofdschakelaar) uit en laat dit controleren door een erkend installateur vóór je verder werkt.

Het verschil met een situatieschema

Veel mensen verwarren het eendraadschema met het situatieschema (ook situatieplan genoemd). Kort gezegd, volgens Onderafdeling 3.1.2.3 van het AREI:

• Het eendraadschema toont de technische opbouw: hoe alles elektrisch verbonden is, in schemavorm, zonder rekening te houden met de fysieke locatie.
• Het situatieplan toont de fysieke locatie: waar elk verdeelbord, elke contactdoos, elke schakelaar en elk lichtpunt zich precies bevindt op de plattegrond van je woning, telkens met dezelfde letter en volgnummer als op het eendraadschema.

Beide documenten zijn wettelijk verplicht en vullen elkaar aan. De keurder controleert of beide overeenstemmen met de werkelijke installatie — en dat is meteen de meest voorkomende reden voor afkeuring: een schema dat niet meer klopt met wat er effectief hangt.

Welke symbolen gebruik je op een eendraadschema?

Voor elk component gebruik je de officieel genormeerde AREI-symbolen, vastgelegd in Boek 1, Hoofdstuk 2.13 ("Grafische symbolen") en Tabel 2.23, gebaseerd op de internationale norm IEC 60617 met enkele Belgische varianten. Dit zorgt ervoor dat elke elektricien of keurder het schema op dezelfde, ondubbelzinnige manier kan lezen — een zelfverzonnen symbool of een vaag rechthoekje met handgeschreven tekst is een geldige reden tot afkeuring. Meer over deze symbolen lees je in ons artikel over AREI-symbolen.

Enkele veelgebruikte voorbeelden: een automaat beveiligt een kring tegen overstroom en kortsluiting, een differentieel beschermt tegen elektrocutie door lekstroom te detecteren, en de aardelektrode geeft aan waar en hoe je installatie met de aarde verbonden is. Het verdeelbord vormt het centrale knooppunt waar alle kringen samenkomen.

Zelf tekenen of laten opmaken door een elektricien?

✅ Dit mag je zelf doen: het AREI schrijft nergens voor dat een eendraadschema door een erkend elektricien moet worden opgemaakt. Heb je voldoende technisch inzicht in je eigen installatie, dan mag je het schema perfect zelf tekenen — ook als je de elektrische werken zelf hebt uitgevoerd of laten uitvoeren door iemand anders. Bekijk ons stappenplan om zelf een eendraadschema te tekenen voor een praktische handleiding, en vermijd de meest gemaakte fouten.

🔧 Hiervoor kan je een erkend installateur inschakelen: ken je je installatie onvoldoende, of gaat het om een complexe woning met meerdere verdeelborden, zonnepanelen, een laadpaal of domotica, dan is het vaak sneller en veiliger om het schema (en indien nodig ook de elektrische werken zelf) te laten opmaken door een erkend elektricien. Reken op circa €150 tot €700 voor eendraadschema en situatieplan samen, afhankelijk van de grootte en complexiteit van je woning — een klein appartement met 4 tot 8 kringen zit aan de onderkant van die vork, een grote woning met zonnepanelen, laadpaal of domotica aan de bovenkant. Reken daarnaast op €40 tot €85 per uur excl. btw als de elektricien ook effectief moet meten of aanpassen aan de installatie.

📋 Keuringsattest vereist: ongeacht wie het schema tekent, moet je bij elke nieuwe installatie, bij verkoop, bij verhuur (Vlaanderen) en om de 25 jaar een controlebezoek laten uitvoeren door een erkend keuringsorganisme — onder meer Vinçotte, Normec BTV, Certinergie, Bureau Veritas, OCB en ACA zijn hiervoor erkend door FOD Economie en geaccrediteerd door BELAC volgens ISO 17020. Reken indicatief op €135 tot €200 incl. btw voor een gewone keuring en €80 tot €155 voor een herkeuring na afkeuring.

Vroeger werd een eendraadschema vaak met de hand getekend, maar tegenwoordig bestaan er handige digitale tools. Met de Eendraadschema app stel je eenvoudig en snel een professioneel eendraadschema op dat de correcte AREI-symbolen en structuur automatisch toepast — zowel als hobbyist als als elektricien.

Praktisch voorbeeld van een eendraadschema

Stel: je hebt een woning met een eenfasige aansluiting (230 V, 40 A). Een vereenvoudigd eendraadschema zou er dan ongeveer zo uitzien:

• Bovenaan: netaansluiting netbeheerder → digitale meter → hoofdschakelaar 40 A, 2-polig
• Hoofddifferentieel: 300 mA, type A, min. 40 A nominaal (AREI Onderafdeling 5.3.5.3.a)
• Differentieel 1 (30 mA, type A, 40 A): beschermt kring 1 tot en met 6
• Kring A1: verlichting gelijkvloers (automaat 16 A, kabel 3G1,5 mm², max. 8 lichtpunten)
• Kring A2: stopcontacten gelijkvloers (automaat 20 A, kabel 3G2,5 mm², max. 8 aansluitpunten — een dubbele of drievoudige contactdoos telt daarbij als één punt)
• Kring A3: kookplaat (automaat 32 A, kabel 5G4 mm², eigen kring verplicht)
• Enzovoort voor elke volgende kring, telkens met een eigen letter en volgnummer...
• Onderaan: aardingslus in koper 25 mm², gemeten aardingsweerstand: bijvoorbeeld 12 ohm (moet onder 30 ohm blijven zolang er een 30 mA-differentieel op zit)

De regel dat een stroomkring met stopcontacten maximaal acht aansluitpunten mag hebben, staat letterlijk in AREI Onderafdeling 5.3.5.2, punt b. Voor oudere installaties (uitgevoerd vóór 1 oktober 1981) bestaat een afwijking waardoor bestaande kringen met meer dan acht punten bij een periodieke herkeuring niet zomaar afgekeurd worden — maar die versoepeling geldt niet voor kringen die na 1 juni 2020 voor het eerst gekeurd worden of uitgebreid zijn. Twijfel je of jouw kringen nog voldoen? Bekijk ons artikel over hoeveel stopcontacten en kringen per kamer.

Kringtype	Kabeldoorsnede	Automaat / zekering	Max. punten
Verlichting	1,5 mm²	16 A (automaat) / 10 A (zekering)	8 lichtpunten
Stopcontacten	2,5 mm²	20 A (automaat) / 16 A (zekering)	8 contactdozen
Kookplaat / oven	5G4 mm² (driefasig) of 3G4 mm² (eenfasig)	25-32 A	eigen kring

Indicatieve richtwaarden — laat de effectieve dimensionering altijd narekenen op basis van je specifieke installatie, leidinglengte en spanningsval.

Veelgemaakte fouten en misvattingen

• "Ik heb geen eendraadschema nodig zolang ik niets verander." Onjuist: het schema moet er sowieso zijn bij elke keuring, verkoop of verhuur, ongeacht of je zelf iets hebt aangepast.
• "Aarding is optioneel bij een renovatie, want mijn oude installatie werkte ook zonder." Onjuist en gevaarlijk: een correcte aardingsinstallatie is verplicht en essentieel voor de werking van je differentieelschakelaars. Zonder aarding beschermt een differentieel je onvoldoende tegen elektrocutie.
• "Mijn schema klopte bij de vorige keuring, dus het is nog in orde." Elke wijziging aan de installatie — een extra stopcontact, een nieuwe kring, een laadpaal — moet onmiddellijk verwerkt worden in het schema, niet pas bij de volgende herkeuring.
• Verkeerde of zelfverzonnen symbolen in plaats van de officiële Tabel 2.23-symbolen zorgen voor verwarring bij de keurder en zijn een geldige afkeuringsreden.
• Kringen met meer dan acht aansluitpunten bij een nieuwe of uitgebreide installatie, terwijl de regel expliciet maximaal acht toelaat per stroomkring.

Veelgestelde vragen

Is een eendraadschema hetzelfde als een situatieschema?

Nee. Het eendraadschema toont de technische, elektrische opbouw van je installatie; het situatieschema toont waar elk component zich fysiek in je woning bevindt. Beide zijn wettelijk verplicht en moeten met elkaar overeenstemmen.

Mag ik zelf een eendraadschema tekenen?

Ja. Het AREI verplicht niet dat een erkend elektricien het schema opmaakt. Zolang het schema volledig, correct en actueel is — met de juiste symbolen volgens Tabel 2.23 — aanvaardt de keurder een zelfgetekend schema.

Wat kost een eendraadschema laten maken door een elektricien?

Reken indicatief op €150 tot €700 voor eendraadschema en situatieplan samen, afhankelijk van de grootte van je woning en de complexiteit van de installatie. De elektriciteitskeuring zelf is een aparte kost van circa €135 tot €200 incl. btw.

Hoe vaak moet mijn eendraadschema herzien of herkeurd worden?

Elke huishoudelijke installatie moet om de 25 jaar opnieuw gekeurd worden (AREI Afdeling 6.5.2). Daarnaast moet je het schema zelf onmiddellijk aanpassen bij elke wijziging aan de installatie, niet pas bij de volgende periodieke keuring.

Wat gebeurt er als mijn eendraadschema ontbreekt of verouderd is bij de keuring?

Zonder geldig, actueel eendraadschema keurt de keurder je installatie automatisch af. Bij verkoop kan de keurder in uitzonderlijke gevallen zelf een summiere beschrijving opstellen, maar dat vervangt geen volwaardig schema en vertraagt het hele verkoopproces.

Samenvatting

Een eendraadschema is een wettelijk verplicht technisch document (AREI Boek 1, Afdeling 3.1.2) dat een vereenvoudigd, genormeerd overzicht geeft van je elektrische installatie — van de netaansluiting tot het laatste stopcontact. Het is nodig bij elke keuring, bij verkoop, bij verhuur en na elke wijziging aan je installatie, en moet altijd overeenstemmen met het bijhorende situatieplan. Zorg dat je eendraadschema actueel blijft: dat bespaart je tijd, geld en stress bij een keuring, en het beschermt je effectief tegen elektrische risico's. Met de Eendraadschema app stel je binnen enkele minuten een correct, AREI-conform schema op — zelf, of met hulp van je elektricien.